حيوة « 1 » خلقانست در چشم روزگار و بر روى كار بماند « 2 » ، درشتىّ و تندى نيايد به كار * * به نرمى برآيد ز سوراخ مار اگر برين نمط ميسّر نشود « 3 » و بمواسات و مجاملت آن جماعت سر بر خط ننهند آخر الدّواء الكىّ « 4 » را كار توان بست و پشت مقاومت ايشان را پست گردانيد ، بپيش تست ميان‌بسته لشكرى سر تيز * بسان رمح و سنان وقت خدمت و گه كين به مثل خسرو با جام هريك اندر عقل « 5 » * به شكل رستم بر رخش هريك اندر زين چون تدابير و آراء برين جمله قرار گرفت هركس از پادشاه‌زادگان ميخواستند كه درين راه قدم نهند و بنفس خود بروند و ازين احوال تفحّص و تجسّسى واجب دارند و چنانك وقت اقتضا كند بلطف « 6 » يا بعنف پيش مقصود باز روند و چون از راه الهام اقبال « 7 » كليد فتح راى « 8 » آمد پديدست * * كه راى آهنين زرّين كليدست ز صد شمشيرزن رايى « 9 » قوى به * * ز صد قالب كلاه « 10 » خسروى به

--> ( 1 ) كذا فى آ ب ز ، ج ه : حيات ، د : حياة ، ح : ا ب حيوة ، ( 2 ) كذا فى آ ب ح ، ج د ه ز : نماند ، ( 3 ) كذا فى ب د ه ز ، ح : نشود ، آ ج : شود ، ( 4 ) كذا فى ستّ نسخ و هو المشهور ، آ : آخر الدّاء الكىّ ، قال فى جمهرة الأمثال ( هامش مجمع الأمثال ج 1 ص 64 ) : « و قولهم آخر الدّاء الكّى قال ابو بكر المثل السّائر آخر الدّاء الكّى و ردّ بعض اهل اللّغة هذا و قال انّما هو آخر الدّواء الكّى » ، ( 5 ) د : بزم ( 6 ) كذا فى ب ( بخطّ جديد ) ج ه ح ، آ د ز اين كلمه را ندارند ، ( 7 ) كذا فى آ ب ه ح ، د : و اقبال ، ز ، ايشان ( بجاى « اقبال » ) ، ج « اقبال » را ندارد ، - شرط و جواب « چون از راه الهام اقبال » درست معلوم نيست چيست و عبارت خالى از سوء تأليف نيست ، ( 8 ) كذا فى ز ، ساير نسخ : را ، ( 9 ) كذا فى ج ز ، باقى نسخ : راى ، ( 10 ) كذا فى خمس نسخ ، ج ز : كلاهى ،